تعاریف طرح های توسعه شهری:
- طرح هادی شهری: طرحی برای گسترش آتی شهر و نحوه استفاده از طراحی شهری جهت حل مشکلات حاد فوری شهرو ارائه راه حل های کوتاه مدت برای شهرهای فاقد طرح جامع (آنچه در طرح های جامع شهری بررسی میگردد در طرح های هادی بطور کلی تر مطرح میشود) و دارای سابقه طولانی تر از طرح جامع دوره زمانی این طرح ۱۰ ساله و برای شهرهای کوچک یا کمتر از ۲۵۰۰۰ نفر تهیه میشود متولی تهیه طرح دفاتر فنی استانداری ها و مقیاس طرح ۱.۲۰۰۰ تا ۱.۲۵۰۰ میباشد.
- طرح جامع شهری: طرحی برای تدوین و تعیین جهات توسعه شهری، تامین نیازمندیهای شهر براساس پیش بینی ها و اهداف توسعه، تعیین نحوه استفاده از اراضی و منطقه بندی مربوط به حوزه های مختلف (مسکونی، صنعتی، خدماتی، اداری، تاسیسات و تجهیزات شهری و نیازمندیهای عمومی) دارای دوره زمانی ۱۰ ساله و برای شهرهای بزرگ یا بیش از ۲۵۰۰۰ نفر جمعیت ، متولی تهیه طرح (وزارت راه و شهرسازی) و مقیاس طرح ۱.۵۰۰۰ تا ۱.۱۰۰۰۰ می باشد.
- طرح تفصیلی: طرحی که براساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع، نحوه استفاده از زمین های شهری در سطح محلات مختلف شهر موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور، میزان تراکم جمعیت ، تراکم در واحدهای شهری به اولویت های بهسازی، توسعه و حل مشکلات شهری و موقعیت کلیه عوامل مختلف شهر در آن مشخص می شود متولی طرح راه و شهرسازی ومقیاس طرح مشابه با مقیاس طرح های هادی می باشد.
تعاریف مرتبط با ویژگی های کالبدی شهرها:
- محدوده شهر: مطابق قانون تعریف محدوده و حریم شهر،روستا وشهرک و نحوه تعیین آن مصوب ۸۴/۱۰/۱۴مجلس ، عبارتست از حد کالبدی موجود شهر و توسعه آتی آن در دوره طرح جامع محدوده عمل شهرداری ها از حیث اجرای طرح های عمرانی و کنترل و نظارت بر ساخت و سازها.
- حریم شهر: قسمتی از بلافصل پیرامون محدوده شهر که نظارت و کنترل شهرداری در آن ضرورت دارد و محدود به مرز تقسیمات کشوری، شهرستان و بخش مربوطه می باشد و وسعتی معادل ۳ تا ۵ برابر محدوده شهرها دارد
- سرانه: نسبت مساحت هر کاربری شهری (برحسب مترمربع) به جمعیت (سرانه استاندارد مصوب ۸۹/۳/۱۰ شورایعالی)
تراکم جمعیتی:
- تراکم خالص مسکونی: از شاخص های اصلی بررسی و کنترل طرح ها و ابزار اندازه گیری در مقیاس خالص مسکونی بوده و بر حسب نفر در هکتار بیان میشود تعداد ساکنان حوزه (نفر) به مقدار زمین که صرفا تحت استفاده خانه ها است.
- تراکم ناخالص جمعیتی: ابزار اندازه گیری و سنجش در مقیاس کلی یک شهر می باشد تعداد جمعیت شهر(نفر) به مقدار زمین اشغال شده (هکتار).
- سطح اشغال: نسبت میان سطح ساخته شده در همکف به مساحت قطعه زمین در ضریب درصد
- تراکم ساختمانی: مساحت کل زیر بنای ساختمان به مساحت قطعه زمین در ضریب درصد